Berichten

De heksen van Chéu

Het verleden van het kleine dorp Chéu, in de Florentinois, heeft iets huiveringwekkends. Dertien eeuwen lang werd de gemeente ervan beschuldigd het hol van de duivel te zijn en door heksen te worden bevolkt.

Op het eerste gezicht lijkt het niet logisch. Het dorp Chéu ligt er vredig bij. Ver weg van het angstaanjagende verleden.

Er doen veel verhalen de ronde. Ze worden van generatie op generatie verteld: Koeien die gek worden, langdurig raadselachtig geschreeuw in de nacht, jonge vrouwen die letterlijk bezeten zijn, schapen die met elkaar vechten, kinderen die op mysterieuze wijze sterven… Tussen de 6e en 19e eeuw was Chéu het toneel van een echte heksenjacht die duurde tot 1829. In dat jaar werd het dorp verwoest en ‘gezuiverd’ door een enorme brand. Bijna tweehonderd jaar later hangt de schaduw van de legende nog steeds over het dorp.

Er is echter niets dat ons doet herinneren aan die woelige tijden. Geen monument, niets. Alleen in het archief van de gemeente en in de bibliotheek van Saint-Florentin kun je wat documenten vinden over deze heksenverhalen.

De reputatie van Chéu was zo rampzalig dat zowel de kerk als het Parlement van Parijs gealarmeerd werd. Om het kwaad te bestrijden werden vanaf 1691 allerlei maatregelen getroffen: kruisbeelden plaatsen, dode kraaien aan deuren hangen en zelfs brandstapels oprichten om vrouwen te doden die heksen zouden zijn. Ook de ‘koud water beproeving’ (het proces bij de rivier) werd in ere hersteld. Iedereen die verdacht werd van hekserij werd in het water gegooid: als het lichaam zonk, werd het door God ontvangen en was hij of zij dus onschuldig. Als het lichaam bleef drijven was dat het bewijs dat de verdachte schuldig was. Maar veel inwoners van Chéu wisten hoe ze moesten zwemmen en wisten om deze manier te ontkomen. De autoriteiten verklaarden dit als een truc van de duivel.

Montesquieu meldt dat de meeste van de van hekserij beschuldigde vrouwen oud, kwetsbaar en zelfs skeletachtig waren, omdat ze in de marge van de samenleving leefden. Ze hadden daarom de neiging om te blijven drijven. Deze test werd al toegepast in Mesopotamië, waar ze dit ‘het oordeel van de rivier’ noemden.

Een radicalere aanpak

Vanaf dat moment koos de overheid voor een andere aanpak. De verdachte werd nu vastgebonden voordat hij in het water werd gegooid. Deze aanpak had meer resultaat: ofwel hij verdronk, wat een teken was dat hij een goed christen was en een herinnering aan God. Of hij zou naar boven komen, wat betekende dat hij door God werd afgewezen en dus schuldig was. De verdachte werd daarna opgehangen en verbrand. Er wordt geschat dat in Chéu tientallen mannen, vrouwen en kinderen op deze manier zijn gedood.

Het was nogal vreselijk, maar het was meer uit onwetendheid dan uit boosheid. Chéu was een naar binnen gekeerd dorp. Als iemand vandaag de dag koorts heeft, neemt men aan dat hij ziek is. Vroeger werd je dan al snel als heks beschouwd. Ik ben er niet trots op, maar dat is onze geschiedenis. Het komt regelmatig voor dat mensen willen weten wat er hier vroeger speelde. Ik vertel deze legende dan met plezier en besluit mijn verhaal altijd met de zin: En in 1829 werd ons dorp gezuiverd,’ aldus burgemeester Maurice Henriot.

Dit legendarische verhaal zou mettertijd paradoxaal genoeg een echte toeristische trekpleister voor Chéu kunnen worden. De heksen hebben waarschijnlijk hun laatste woord nog niet gezegd…

Sinds 2009 wordt elk laatste weekend van september de heksendag georganiseerd. Het zal dit jaar niet plaatsvinden, vanwege de gezondheidscrisis.

Aart Sierksma

Bron: L’ombre des sorcières de Chéu [Nicolas Ruiz]

Dit bericht is 227 keer bekeken

Cuy inédit

“Ik wilde begrijpen waar ik woon”

vernissage CuyOp het terrein van “la Maison forte de Cuy” (commune Chougny 58110) vond de presentatie plaats van het boek ‘Cuy inédit’ geschreven door Peter Baas, eigenaar en bewoner sinds 2000.
Onder een stralende zon vertelt de auteur aan het aanwezige gezelschap van Fransen, Nederlanders, Belgen en Engelsen hoe hij, geïntrigeerd door de geschiedenis van het pand en het gehucht Cuy, in de afgelopen jaren zoveel mogelijk historische gegevens heeft verzameld over het leven van de Seigneurs van Cuy en niet te vergeten over de “gewone man” op dit kleine stukje grond in de Nièvre.
Cuy inédit“Ik wilde begrijpen waar ik woon” zegt hij. De geschiedenis van het huis begint aan het einde van de 13de eeuw en verhaalt onder andere over een bloedige strijd in de 15de eeuw tussen de legers van Lodewijk XI en Karel de Stoute, die mogelijk vlakbij Cuy heeft plaats gevonden.

Het is geen boek met slechts droge historische feiten en jaartallen van de 25 generaties die er gewoond hebben, maar één waarin de schrijver het verleden van de regio tot leven brengt en hoofdstukken afwisselt met humoristische interludes.
“Cuy inédit” vertelt, zoals op de titelpagina vermeld, van een reis door tijd en ruimte, waardoor je het Maison forte van Cuy temidden van de uitgestrekte tuinen met heel andere ogen gaat bekijken.

De tuin van het huis, prachtig gelegen in het coulissenlandschap heeft het kwaliteitslabel jardin remarquable en wordt met passie verzorgd door de vrouw des huizes. Bezoek is mogelijk van juni tot en met september op zondagmiddag van 14.00 – 18.00 uur.

Ingezonden door Marjan Krot


Peter Baas is aanwezig op de Salon de Livres in Saint Honoré-les-Bains op 8 juli 2018

Voor meer informatie over het boek: info@lejardindecuy.com of telefoon: (+33) 386 84 41 50 

Zie ook het artikel van Lucia Latenstein over le jardin de Cuy in BZ 46 [PDF]

Lees meer

Dit bericht is 35 keer bekeken

Amerikaanse ziekenhuis in Saint-Parize-le-Châtel

Het Amerikaanse ziekenhuis in Saint-Parize-le-Châtel 100 jaar later

Vertaald uit FR naar NL

40.000 bedden
De verbinding tussen de lokale geschiedenis en die van de Verenigde Staten werd in Saint-Parize-le-Châtel van 23 tot en met 25 juni herdacht, met de herinnering aan een gigantisch militair ziekenhuis gebouwd aan het einde van de eerste wereldoorlog. Eén van de grootste Amerikaanse ziekenhuizen in Europa, met ongeveer 700 barakken op 300 hectare, en een mogelijke capaciteit van 40.000 bedden.
In januari 1918 begon het Amerikaanse leger de bouw van dit ziekenhuis, achter het front maar gemakkelijk bereikbaar. Vanaf de havens aan de Atlantische kust hebben de Amerikanen verschillende bases in het centrum van Frankrijk opgezet. “Het spoor was erg belangrijk en de Nièvre beschikte over een spoorwegknooppunt,” legt Alexandre Coulaud uit. Alexandre Coulaud is archeoloog van de ‘Inrap’ (Institut national de recherches archéologiques préventives) en specialist van ‘la Grande Guerre’, zoals de Fransen de eerste wereldoorlog noemen.
Amerikaanse ziekenhuis in Saint-Parize-le-ChâtelVoor de enorme bouwplaats werden veel Vietnamezen gemobiliseerd. Er is een buizenstelsel van 8 km naar de rivier de Allier aangelegd om over voldoende water te kunnen beschikken. Het geheel werd verdeeld in 20 blokken. Ieder blok had de beschikking over een autonoom ziekenhuis, onder afzonderlijk gezag. Elk blok had duizend medewerkers (artsen, verpleegkundigen, enz.). Ongeveer twaalf blokken zijn daadwerkelijk in bedrijf geweest tussen augustus 1918, de aankomst van de eerste trein met gewonden, en mei 1919 toen het kamp al weer sloot.
“De Amerikanen wilden het zo groot aanpakken, omdat ze een langere oorlog hadden verwacht, tot 1921 of 1922,” voegt Alexandre Coulaud eraan toe. Hij raakte gepassioneerd door dit onderwerp toen hij per ongeluk het bestaan van het kamp in 2014 ontdekte.

 

Lees meer

Dit bericht is 12 keer bekeken

Saint-Just

Een hommage aan Saint-Just, ‘de aartsengel van de Terreur’

Vertaald uit FR naar NL

In oktober wordt de tweehonderdvijftigste geboortedag van deze revolutionair met een groot evenement gevierd. Gestimuleerd door de historicus en schrijver Michel Benoit, zal de Nièvre een mooi eerbetoon geven aan een van haar grootste mannen, geboren in Decize op 25 augustus 1767.

Hoe kwam u op het idee om een dergelijk huldebetoon te organiseren?
De periode van de Revolutie blijft voor mij als historicus één van mijn favorieten. Ik denk dat we bij de tweehonderdjarige herdenking van de Revolutie het debat over secularisme (la laïcité) gemist hebben. Sinds 1989 is er sprake van een aantal tragische gebeurtenissen in de wereld. Het is echt tijd om het debat nieuw leven in te blazen. Een jaar geleden is het idee van een eerbetoon aan Saint-Just opgekomen. Op 26 jarige leeftijd had hij alle politieke en militaire macht. Hij inspireerde me tot het schrijven van een roman: ‘Saint-Just, vrijheid of dood’ die in juni bij De Boré wordt uitgegeven.

Louis Antoine Léon de Saint-Just (Decize, 25 augustus 1767 – Parijs, 28 juli 1794)
Hij was een jonge, koelbloedige, bevlogen, consequent of uitermate fanatieke politicus, die acht maanden na zijn eerste optreden in de Nationale Conventie werd benoemd in het regeringscomité en daarmee één van de hoofdfiguren werd tijdens de Franse Revolutie en in het bijzonder van het Schrikbewind (La Terreur). Hij zou als co-auteur binnen enkele weken een nieuwe constitutie, de Franse Grondwet (1793), een compleet hervormingsplan voor het leger en een nieuw onderwijsstelsel hebben ontworpen, maar werd op 26-jarige leeftijd veroordeeld tot de guillotine zonder vorm van proces.
Saint-Just groeide op in de Nivernais als zoon van Léon Saint-Just, een cavalerie-officier en de dochter van een welgestelde notaris. Hij werd ondergebracht bij een oom. In 1776 verhuisde de familie naar Blérancourt in de Picardie, waar zijn vader na een jaar overleed. In 1786 liep hij van huis weg met het zilver van zijn moeder, die een ‘lettre de cachet’ liet opstellen om hem naar een tuchthuis te sturen. Saint-Just vluchtte naar Parijs om na de Bestorming van de Bastille terug te keren naar Blérancourt, waar hij in 1790 lid werd van de Nationale Garde. Hij publiceerde in 1791 “De l’esprit de la Révolution et de la constitution de France”.

Lees meer

Dit bericht is 20 keer bekeken