Couscous voor Saran

Frédéric Audureau, voorzitter van de vereniging Ainsi sois-je, ainsi sois-tu in Paray-le-Monial, kijkt terug. In 1998 werd de vereniging opgericht met als doel het Burkinese dorp Saran onder de aandacht te brengen. Ieder jaar wordt een grote couscousactie gehouden waarvan de opbrengt rechtstreeks naar Saran gaat. Dit jaar krijgt de actie een nieuw jasje.

Waarom hebt u deze vereniging opgericht?

La Salle Scolaire (Een internationaal georiënteerd samenwerkingsverband van scholen in Paray-le-Monial) wilde jongeren in staat stellen een beter inzicht te krijgen in de problemen van ontwikkelingslanden. Met het dorp Saran in Burkina Faso werd een langdurige vriendschapsrelatie aangeknoopt. Heel wat leerlingen hebben de gelegenheid gehad daarheen te gaan om te helpen met humanitaire acties. De laatste keer hebben ze meegeholpen om verzamelde brillen aan de bewoners uit te delen. Wij organiseren hier verschillende evenementen om de levensomstandigheden van de inwoners van Saran te helpen verbeteren’.

Wat zijn je resultaten?

“Dankzij de steun van talrijke plaatselijke partners hebben wij de bouw gefinancierd van een graanschuur voor gierst, een lagere school met onderkomen voor de onderwijzers, een medisch centrum, een kraamkliniek, waterputten en nog veel meer. We hebben een steentje bij kunnen dragen aan een elektriciteitscentrale in samenwerking met Electriciens sans frontières. Een groot succes voor het economische leven van het dorp was de vrouwentuin. Ze verbouwen hun groenten en verkopen die op de markt. Gezien het succes van hun productie, komen groothandelaars uit Ouagadougou (de hoofdstad) om in Saran in te kopen. Ons nieuwe plan is de installatie van waterbesparende apparatuur, zoals druppelirrigatie’.

Kunt u er heen om te helpen bij het opzetten van de projecten?

De situatie is moeilijk, sinds 2018 zijn we niet in staat geweest erheen te gaan. We worden in Saran vertegenwoordigd door de vereniging Bientama. Wanneer een project uitgevoerd kan worden volgen zij voor ons de voortgang van de werkzaamheden. Elk jaar bieden we schoolspullen aan. Ze krijgen het geld dat nodig is om ze ter plaatse te kopen. Wij helpen ook met de scholing van weeskinderen door middel van sponsoring’.

Wat zijn de doelstellingen van uw solidariteitsactie van 2022

Na het succes van 2021 vernieuwen we op 2 april onze afhaalcouscous-operatie. Deze koninklijke couscous met kip, merguez en lamsvlees, bereid door de chef-kok van de school, gaat vergezeld van een stuk appeltaart. Dit jaar steunen we ook het weeshuis van de Heilige Familie in Bethlehem. Tijdens een bezoek met studenten werden we geraakt door het immense werk van deze zusters. Wij hebben er ook mee ingestemd om 2 euro per maaltijd te reserveren voor de Oekraïense vluchtelingen.

Aart Sierksma

Bron: Le couscous solidaire pour Saran reconduit cette année

22 keer bekeken

Speurhonden

Het komt steeds vaker voor dat er ergens in een drinkwaterleiding onder de grond een lek zit. Vooral wanneer ze oud en heel erg lang zijn, zoals in de Brionnais. Om deze lekken beter te kunnen opsporen, heeft Veolia een beroep gedaan op speurhonden, die speciaal zijn getraind om waterlekken te vinden. Een verrassende aanpak.

De maatschappij Veolia Eau dat het drinkwaternet in dit deel van de Brionnais beheert, maakt gebruik van verschillende honden die omgeschoold zijn voor dit soort nieuwe zoekacties.

Aan de rand van een weggetje, op een heuvel tegenover het dorp Semur-en-Brionnais, begint Nina haar zoektocht. Ze rent zo hard weg dat haar baasje er achteraan moet hollen. Nina is een vier jaar oude Duitse herder, getraind door militairen en gespecialiseerd in menselijk onderzoek. Plotseling stopt ze en snuffelt ze druk in het rond, haar neus net boven de grond. Geen slachtoffers of drugs hier, maar ongetwijfeld een ondergronds waterlek. Nina is getraind op chloorlucht en ontdekt hierdoor snel als er iets niet pluis is.

Getraind om chloorlucht te vinden

We trainen de honden nu om chloorlucht te vinden. Drinkwater wordt met chloor behandeld, ook al is het chloorgehalte in Frankrijk vrij laag,’ legt Nina’s eigenaar, François Bourdeau, uit. Hij is gepensioneerd als hondentrainer in het leger en werkt nu in de civiele sector in het kader van een omscholingsprogramma. ‘We zijn nog in een leerfase. Voor de honden is het ook nieuw om opgeleid te worden in een uitgestrekt landelijk gebied met weiden of bossen. Het is interessant te zien hoe de honden reageren in deze omgevingen, waar ze afgeleid kunnen worden door totaal andere omstandigheden. Hiervoor werden Nina, Kyrie en Nanky getraind in Montpellier, Marseille en Aix-en-Provence.

Training

Voor Nina was een oefening uitgezet met een namaak lek. Veolia heeft een klein lek laten ontstaan om er zeker van te zijn dat de hond de juiste plek kan vinden. Voor Kyrie, een elf maanden oude Duitse herder, is een zoektocht op touw gezet naar een echt lek. Zijn bazin Nathalie Delon, die zich ook heeft omgeschoold vanuit het leger tot civiele trainster, laat hem aan een beetje water snuffelen.

Onmiddellijk laat de hond zich meeslepen en gaat er vandoor. Honderd meter verder gaat hij door een heg, voordat hij doodstil tot stilstand komt en bij een struik gaat liggen. Hier krijgt de hond een welverdiende beloning voor zijn vondst. ‘We zullen nagaan of hij gelijk heeft,’ zegt Jérôme Soupe, de sectorverantwoordelijke van Veolia. Hij is erg tevreden en laat er niet veel twijfel over bestaan: ‘Gisteren waren dezelfde honden in staat een lek op te sporen in een reële situatie in Saint-Denis-de-Cabanne (42). We konden het ter plekke repareren. Fantastisch. Een nieuwe aanpak, nog ongekend in Frankrijk.’

Aart Sierksma

Bron: Des chiens de recherche pour dénicher des fuites d’eau [Charlotte Rebet]

51 keer bekeken

Een drijvende zonne-energiecentrale

Vanaf 2024 zou de grindgroeve van Gravoches en nieuwe bestemming kunnen krijgen. Er is ruimte voor acht hectare aan zonnepanelen. Deze grindgroeve is sinds 2014 al niet meer in gebruik. Maar er zijn nog wel wat haken en ogen aan dit project. Op het terrein is op dit moment een particuliere karper vijver en deze zou dan moeten verhuizen. Zo’n vijver wordt hier een carpodrome genoemd.

Vorige maand heeft La Générale du Solaire het project gepresenteerd voor een drijvend zonnepark in de buurt van het gehucht La Vigne in Gueugnon. Een drijvend zonnepark is een waterplas met zonnepanelen op het water, in combinatie met zogenaamde drijvers. Deze drijvers worden aan de bodem bevestigd zodat het park niet wegdrijft als het waait en er golven ontstaan. Het voordeel van een zonnepark op water is dat het relatief veel energie kan opwekken. De doelstelling op lange termijn is te voorzien in de elektriciteitsbehoefte van 4.400 huishoudens, exclusief verwarming. De plaatselijke bevolking hoorde het verhaal knarsetandend aan.

In de directe omgeving heeft een boerderij net een nieuwe eigenaar gevonden. Landschappelijke inpassing is dus een belangrijke voorwaarde voor de aanvaardbaarheid van het park. ‘We hebben gewerkt aan de best mogelijke integratie van het project in relatie tot deze boerderij,’ zegt Geoffrey Schall, ontwikkelingsmanager bij La Générale du Solaire. ‘Er is een aanplanting van hoge bomen gepland om het park te maskeren,’ verzekert hij. ‘En voor automobilisten die de weg langs het terrein nemen, zal een haag het zicht op het terrein belemmeren. Vanaf de weg zal er dus niks te zien zijn’, verzekert een van de eigenaren van Les Gravoches, Emmanuel de Chargères. Hij heeft de eerste contacten gelegd met La Générale du Solaire in 2020. Hij weet als geen ander waar hij het over heeft. Zijn familie woont in Le Breuil waarvandaan ze zicht hebben op de hele omgeving.

Dit drijvende zonnepark zou tegen eind 2024 geïnstalleerd kunnen zijn. Intussen worden milieu studies uitgevoerd naar de fauna en flora. Er is het afgelopen jaar al een inventarisatie gemaakt. Ten noordoosten van het gebied is een verboden zone vastgesteld. Hier kunnen geen panelen worden geïnstalleerd, omdat hier veel vogelsoorten foerageren.

Hoewel landgebruik een belemmering kan vormen voor de ontwikkeling van zonne-energie, verdedigt Générale du Solaire het belang van haar project in Gueugnon. ‘Wij richten ons op aangetaste locaties, zoals voormalige steengroeven of stortplaatsen,’ dringt Geoffrey Schall aan. Dit is ook wat de staat vereist voor dit soort projecten.

Er zou dan een 40-jarige huurovereenkomst kunnen worden gesloten tussen de particuliere onderneming en de eigenaars, die een huur zouden ontvangen. Bovenal zou de activiteit de plaatselijke autoriteiten aanzienlijke belastinginkomsten opleveren.

Landbouw, een grindgroeve en een privé karper vijver

Tot 2002 was het domein van Gravoches niet meer dan een uitgestrekte vlakte, verhuurd aan een handvol boeren. Dit land was tamelijk vruchtbaar, maar de mogelijkheden waren beperkt: op geringe diepte bevond zich alluvium dat in de loop der tijd was afgezet door de nabijgelegen rivier de Arroux.

Het terrein kreeg daarna een andere bestemming toen de onderneming Bouhet op een oppervlakte van ongeveer twintig hectare een nieuwe grindgroeve ging exploiteren. De winning duurde tot 2014. Door deze exploitatie ontstonden twee meertjes.

Sindsdien heeft het gebied opnieuw en met succes een nieuwe bestemming gevonden: de beste karper vissers van de streek zijn er nu te vinden, onder impuls van het bedrijf Via Carpes, dat Gravoches verhuurt. In vier jaar tijd heeft het bedrijf grote investeringen gedaan in het uitzetten van vis.

Tussen Gueugnon en Rigny-sur-Arroux zijn de voormalige grindgroeven bestemd voor drijvende zonne-energie centrales. Op de linkeroever van de Arroux worden nog eens zes meertjes bestudeerd. Een deel van deze gebieden worden momenteel gebruikt voor visserij.

Als het project doorgaat, zullen 1.200 karpers een nieuwe bestemming moeten vinden

David Gey, die het terrein de afgelopen vier jaar heeft gehuurd, is niet bepaald blij met dit vooruitzicht. In deze 21 hectare heeft hij enorm geïnvesteerd, zodat hij een terrein kan aanbieden waar karper vissers dol op zijn. De voormalige grindgroeve zou 1.200 karpers bevatten, waarvan de grootste meer dan 20 kg wegen. Tijdens het zomerseizoen verwelkomt zijn bedrijf Via Carpes een trouwe klantenkring. Indien het project van de drijvende zonne-energie centrale wordt verwezenlijkt, loopt zijn huurcontract af in 2024. ‘De eigenaar is de baas, hij kan doen wat hij wil met zijn land,’ zegt David fatalistisch. ‘Natuurlijk had ik hier graag iets natuurlijks gehouden. Mij is verteld dat dit project geen gevolgen zal hebben voor het milieu. Maar we hebben nog niet genoeg ervaring om daarvan overtuigd te zijn.’

Op zoek naar een nieuwe plek

David Gey is al begonnen met het zoeken naar een nieuwe locatie, ‘in Saône-et-Loire, of zo nodig nog verder weg. Wij hebben alle notarissen aangeschreven om een beschikbaar stuk water te vinden dat ons past, tussen de 20 en 40 hectare. En deze keer is huren niet aan de orde, ik ga iets kopen’. Verhuizen zou betekenen dat alle karpers van Gravoches moeten worden overgebracht. ‘Mijn vissen zijn kostbaar en ik zal ze lang niet allemaal veilig kunnen overzetten’, betreurt David Gey. Hij heeft de hele operatie, die met behulp van grote netten zal worden uitgevoerd, al in kaart gebracht.

Intussen hoopt de huurder zijn activiteit in Gueugnon te kunnen voortzetten, mocht het zonne-energieproject mislukken. ‘In de laatste paar jaar hebben we een lange weg afgelegd. Dit stuk water is een geweldige plek om de vissen kuit te laten schieten. Het zou zonde zijn om hier te stoppen.’

Aart Sierksma

Bron: Une centrale solaire flottante est à l’étude aux Gravoches [Noémi Predan]

126 keer bekeken

Wat is dit voor mysterieus schuim

In de buurt van Buxy ontdekte een wandelaar in een weiland een grote hoeveelheid hoopjes schuim. Hier wilde hij meer van weten en zette zijn vondst op Facebook.

Na een oproep op onze Facebook-pagina, ontvingen we een veelheid aan veronderstellingen. De een nog origineler dan de ander. Van ‘buitenaards slijm’ tot oceaanschuim tot ‘koeienkwijl’, de verbeelding kent geen grenzen. Ook werd de mogelijkheid geopperd van vervuiling of ‘iemand die zijn afwas doet’ midden in een weiland. En niet te vergeten die van de suikerspin, die er niet bepaald smakelijk uitziet! De vormeloze kwal of de hoestende fee zijn het in ieder geval niet. Hoewel!

Koekoeksspuug

De meest ‘wetenschappelijke’, naar voren gebracht door een Internetgebruiker, suggereert dat het koekoeksspuug zou kunnen zijn. Dat heeft niets te maken met de nestelende vogel met de naam koekoek, maar het zou het schuim kunnen zijn dat wordt afgescheiden om de larven van een cicade te beschermen. Het schuim bestaat uit uitgezogen plantensap dat na te zijn uitgescheiden wordt opgeklopt tot een schuimnest.

Het schuimige uiterlijk zou een goede warmte-isolator zijn en potentiële roofdieren afschrikken en bescherming bieden tegen parasieten, straling en uitdroging. Als de cicade wordt verplaatst, bijvoorbeeld door uitspoeling na een regenbui, wordt een nieuw nest gemaakt.

Toch kunnen we de in sommige commentaren genoemde mogelijkheid van een mol die een bad neemt of die, onze meest favoriete, van ‘een avondje schuimen voor slakken’, niet uitsluiten!

Aart Sierksma

Bron: Quelle est cette mousse mystérieuse ? [Nathalie Magnien]

212 keer bekeken

De koepelgevangenis in Autun

Het culturele erfgoed in Autun kun je best veelzijdig noemen: vele oude en middeleeuwse gebouwen, zowel religieus als seculier, waaronder een koepelgevangenis (panopticum), de enige die nog bewaard is gebleven in Frankrijk.

Voordat de gevangenis werd opgenomen in het uitbreidingsproject van het musée Rolin, heeft de gemeentelijke archeologische dienst er een studie verricht, waarbij alle graffiti werden geregistreerd die de gevangenen er in de loop van de eeuw van bewoning hadden achtergelaten.

De gevangenis van Autun, gebouwd in 1852 door architect André Berthier, is gebaseerd op een circulair systeem dat panoptisch wordt genoemd en werd bedacht door de Engelse filosoof en hervormer Jeremy Bentham.

(Een panopticum of panopticon is een gebouw dat bestaat uit een centrale hal met daarrond ringen van cellen over verschillende verdiepingen gestapeld. Een cel heeft twee ramen: één naar buiten en één naar de centrale hal gericht. Eén opzichter in de hal volstaat om alle bewoners te bewaken. Het werd vroeger gebruikt als gevangenis, als school, als werkplaats of ziekenhuis).

De gevangenis van Autun, die van meet af aan zeer onaangenaam was om in te wonen, heeft maar weinig veranderingen ondergaan. Wijzigingen werden eerder aangebracht in het gebruik van de cellen dan in de bouw. Daarom is deze gevangenis ook zo zeldzaam.

De geschiedenis

Sinds een jaar onderzoekt de gemeentelijke dienst voor archeologie van Autun het gebouw, met een eerste diagnosefase die in december 2020 begon, en een tweede tussen juli en oktober. Archeologe Clarisse Couderc: ‘We wilden onderzoeken wat er aan archeologisch materiaal aanwezig was. We probeerden uit te vinden hoe deze gevangenis was ingericht, daarna bestudeerden we de graffiti op de muren en deuren. De gevangenis werd geopend in 1856 en gesloten tussen 1954 en 1956. Het werd vervolgens verkocht aan een particulier die er een garage en opslagruimte van maakte voordat de stad het uiteindelijk in 2003 verwierf.’

Liefdesverklaringen, geloofsuitingen, kalenders, gedichten…

Vierhonderd graffiti werden ontdekt op de meest recente pleisterlagen. De archeoloog heeft een speciale opleiding moeten volgen om dit soort tekeningen vast te leggen en te ontcijferen. De berichten en tekeningen werden eerst gelokaliseerd om vervolgens dertig tot veertig foto’s met verschillende flitsinstellingen te maken. De beelden werden daarna samengevoegd door een softwareprogramma dat het mogelijk maakte met het licht te spelen om de op de muren gegraveerde beelden beter te kunnen lezen.

De beelden getuigen van de behoefte van de gevangenen van alle leeftijden en herkomst om hun verblijf in de gevangenis te markeren. Voornamen, kalenders, boten, landschappen, dieren of het bombarderen van een dorp tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn nauwkeurig gegraveerd of met potlood getekend. ‘We hebben religieuze teksten gevonden, maar ook beschrijvingen van maaltijden, liefdesverklaringen en veel verwijzingen naar Algerije, Oran (de tweede stad van Algerije) in het bijzonder. Wij beschikken ook over een groot aantal data en namen die ons in staat stellen de gevangenisarchieven te raadplegen om meer over deze gevangenen te weten te komen.

We moesten ons eerst verdiepen in wat in de wetenschap stratigrafie heet, de bestudering van de oorsprong, samenstelling, spreiding en opeenvolging van de zg. strata oftewel lagen (verflagen en pleisterlagen),’ zegt Yannick Labaune, archeoloog van de gemeente.

Omdat deze graffiti als schade werd gezien, werden de muren regelmatig opnieuw geschilderd. We weten dat de hele gevangenis in de 19e eeuw rood was geverfd, terwijl het huis van de directeur blauw was geverfd,’ legt Clarisse Couderc uit, die enkele maanden heeft samengewerkt met Amélie Roger, een archeologe die op contractbasis was ingehuurd.

Registreren en documenteren van de graffiti

Tijdens toekomstige werkzaamheden voor de herinrichting van de gevangenis in het kader van de uitbreiding van het Musée Rolin zouden de tekeningen en berichten bedekt of vernietigd kunnen worden en daarmee verloren kunnen gaan. Doordat ze nu geregistreerd en gedocumenteerd zijn zullen de sporen van deze inscripties bewaard blijven.

We hebben het met onze studie en werkzaamheden kunnen veiligstellen. Wij zullen de inventarisatie samen met de catalogus van foto’s aan het ministerie van Culturele Zaken overhandigen. Het geeft een mooi totaalbeeld van het gebouw en zijn potentieel. Het is voor ons een echte uitdaging om hiermee het belang van deze studie aan te tonen. Het zeer rijke Autun heeft namelijk naast de Romeinse periode of de Middeleeuwen nog andere schatten op haar grondgebied die misschien als minder interessant worden beschouwd maar dat zeker niet zijn’, vertrouwt Yannick Labaune ons toe.

Een deel van de cellen zal worden bewaard en aan het publiek worden getoond om te laten zien hoe deze gevangenis eruit heeft gezien. Autun zal een nieuw facet van zijn culturele erfgoed onthullen met deze panoptische gevangenis, uniek in Frankrijk. De integratie ervan in een groot ontwikkelingsproject zal het weer tot leven brengen, want, zoals Yannick Labaune het ons toevertrouwt, ‘archeologie mag nooit een belemmering zijn’.

Tot voor kort werd graffiti niet erg serieus genomen, maar nu wordt het bestudeerd omdat het ons veel vertelt over de sociologie van de gevangenen, hun levensomstandigheden en hun idealen, en omdat het de geschiedenis van een speciale plaats een beetje levendiger maakt.

Een panoptisch seizoen in Autun

Vrijdag 19 november om 20.30 uur

Cinéma Arletty in Autun: vertoning van de documentaire Il n’y aura plus de nuit een ontmoeting met de regisseur en leden van het Maison du patrimoine oral de Bourgogne.

Van vrijdag 19 tot zondag 21 november

Déprisonner: surveiller, enfermer et déporter pendant la Seconde Guerre mondiale. Gratis toegang. Informatie op www.deprisonner.org

Vrijdag 3 en zaterdag 4 december

Studiedagen over de voormalige ronde gevangenis van Autun met conferenties gedurende twee dagen over panopticisme, de bouw en de werking van deze gevangenis. Gratis. In de stadsschouwburg.

Zaterdag 4 december om 20:30 uur

Vertoning in de bioscoop Arletty van de film Bruno Reidal van Vincent le Port, waarvan sommige scènes in 2019 in de gevangenis zijn opgenomen. Vertoning gevolgd door een ontmoeting met de directeur.

Van 3 tot 10 december

Tentoonstelling Amnesty International en de gevangenis bij de ingang van het stadhuis en in het Lycée Bonaparte.

Van 3 december tot 28 februari

Het einde van een gevangenis, tentoonstelling van Ferrante Ferranti’s foto’s in het Musée Rolin.

Van 22 tot 23 januari

Bij het MPOB ( Maison du patrimoine oral de Bourgogne) in Anost: final de déprisonner.

Van gevangenen wordt verwacht dat ze een cultuur van gehoorzaamheid ontwikkelen

Théophile Lavault, doctor in de politieke filosofie, is sinds september 2020 aan het werk bij het Maison du patrimoine oral de Bourgogne. Hij kreeg de opdracht de archieven van het departement te doorzoeken. ‘Er zijn meer dan 8.500 vellen papier met documenten over de geschiedenis van de gevangenis en de gevangenenregisters, waarin we bijna de hele geschiedenis van de gevangenis hebben, met uitzondering van de Tweede Wereldoorlog, tijdens welke de gevangenis door de Gestapo werd bestuurd. Het is een wetenschappelijk werk dat zich richt op de geschiedenis van de architectuur en deze in dialoog brengt met de sporen die door de gevangenen zijn achtergelaten,’ aldus de jonge filosoof.

Landloperij bestraft met gevangenisstraf

Uit deze archieven kon hij informatie putten over de mensen die in deze gevangenis werden ontvangen voor korte straffen van één tot vijf jaar. ‘Veel arbeiders, mijnwerkers en later metaalbewerkers uit Le Creusot, werden gevangen gezet na de grote staking van 1870 en de repressie die daarop volgde. Er waren ook reizigers in Autun die als bedelaars of landlopers werden beschouwd. 40% van de toenmalige gevangenisbevolking in Frankrijk werd opgesloten wegens landloperij of bedelarij voor een periode van drie tot zes maanden. Anderen werden gevangen gezet voor kleine diefstallen. Er waren ook enkele vrouwen in Autun, soms vergezeld van hun kinderen tot de leeftijd van vier jaar. Deze vrouwen werden soms gevangen gezet voor vrouwelijke illegaliteit: abortus en kindermoord’, legt Théophile Lavault uit.

Ouders die betaalden om hun recalcitrante kind op te sluiten

En onder de minderjarigen die in de gevangenis zaten, zijn er ook die op verzoek van hun ouders gevangen werden gehouden. ‘De ouders betaalden om hun kind voor een paar dagen of weken op te sluiten’.

Een belangrijke bron van informatie voor Théophile Lavault waren de gevangenisregisters. ‘De griffier registreerde de datum van binnenkomst, de achternaam, voornaam, beroep en woonadres als die er was. Het Vichy-regime voegde daar nog de vermelding van ras aan toe. Er zijn ook fysieke beschrijvingen van gevangenen en hun kleren te vinden, zodat die konden worden teruggegeven bij hun vrijlating. Dit is interessant omdat het veel zegt over sociale status. Als een verdachte in Autun terechtstaat, kunnen we de datum van de terechtzitting en de tenlastelegging achterhalen’, aldus de jonge filosoof, die ook de aard van de straffen heeft ontdekt die gevangenen tijdens hun opsluiting kregen opgelegd. ‘Ik dacht dat mensen vooral voor geweld naar een isoleercel werden gestuurd, maar in de 19e eeuw werden twee broers gestraft met droog brood en water omdat ze in de werkplaats hadden gelachen. Volgens de gevangenisregels moest je zwijgen. Dit maakte het mogelijk om de 50 gevangenen in Autun te straffen, die onder toezicht stonden van slechts drie personen: de hoofdbewaker, zijn vrouw die voor de vrouwen zorgde, en een plaatsvervanger’, aldus de jonge onderzoeker, die wijst op een ‘cultuur van gehoorzaamheid’.

Deze studie, die een mengeling is van geschiedenis en sociologie, stelt ons in staat ‘deze strafmaatschappij’ waarover de Franse filosoof Michel Faucoult (bekend vanwege zijn politieke activisme in de jaren 70 en 80) sprak, te begrijpen.

Aart Sierksma

Bron: 400 graffitis étudiés et inventoriés à la prison circulaire [Meriem Souissi]

303 keer bekeken

Kaalslag dreigt voor 200 hectare bos bij Larochemillay

Een van de mooiste bosmassieven van het Regionaal Natuurpark de Morvan, in een Natura 2000-gebied, is de Mont Touleur bij Larochemillay. Dit bosgebied is tegelijkertijd een toegangspoort tot Bibracte – Mont Beuvray, een belangrijke archeologische vindplaats die elk jaar door tienduizenden toeristen wordt bezocht.

Een Deense holding die gespecialiseerd is in naaldbomen heeft 90% van de aandelen van dit domein in handen en is van plan 200 hectare te kappen (d.w.z. meer dan de helft van de oppervlakte van de Mont Touleur).

Deze praktijk, waar in Frankrijk veel kritiek op is, is in een aantal Europese landen zoals Zwitserland en Slovenië al verboden en met reden! Zij ruïneren het landschap, het erfgoed, de biodiversiteit, de bodem, de loop van de rivieren en de waterkwaliteit (waarvan vele landbouwbedrijven en woningen afhankelijk zijn). Zij leveren met deze kaalslag ook bepaald geen bijdrage aan het verminderen van de gevolgen van de klimaatverandering (bodemerosie, droogte en branden in het bijzonder).

Er bestaan mogelijkheden om het anders te doen: de PRO SILVA-methode bijvoorbeeld, die door veel bosbouwers in Frankrijk en in veel Europese landen wordt toegepast. Pro Silva staat voor kleinschaligheid en geleidelijk ingrijpen. Er wordt pas overgegaan tot verjonging wanneer een deel van het bos niet meer bijdraagt aan de doelen. Dit kan zijn omdat de bestaande bomen onvoldoende productierendement opleveren of de natuurwaarden te wensen overlaten.

Ondanks onze waarschuwingen heeft de nieuwe eigenaar in de pers zijn voornemen bevestigd om ten minste 10 hectare te kappen en daarna voor nieuwe aanplant te zorgen. Ze noemen dat enrésinement. In strikte zin is enrésinement het proces van ‘transformatie’: de volledige of gedeeltelijke vervanging van een loofbomenbos door naaldbomen.

In het licht van de tekortkomingen van de wetgeving mobiliseren wij ons tegen deze praktijken:

Nee tegen kaalslag

Nee tegen de herbeplanting met naaldbomen van de Mont Touleur

Laten we de loofbossen van de Morvan behouden

Teken de petitie

Verdere informatie is te vinden op:

http://alerteforettouleur.fr/

Aart Sierksma

Bron: Préservons le Mont Touleur à Larochemillay – 200 hectares menacés de coupes rases!

1400 keer bekeken

l’Escargot morvandiau

In februari 2014 is Martine Belin een slakkenkwekerij begonnen. In zeven jaar heeft haar slakkenkwekerij in Barnay een behoorlijke groei doorgemaakt. Zij legt uit hoe de ontwikkeling van de Escargot Morvandiau, de naam van haar boerderij, zich in de eerste drie jaar heeft voltrokken.

Martine Belin is begonnen met een oppervlakte van 200 m². ‘Destijds was het de bedoeling om eens te kijken of zo’n kwekerij levensvatbaar zou kunnen zijn’. Dit bleek al snel erg succesvol en een jaar later werd de oppervlakte vergroot tot 400 m². Sinds 2016 worden de slakken gehouden op een oppervlakte van 600 m².

In 2018 heeft Martine Belin een belangrijke stap voorwaarts gezet met de bouw van haar eigen verwerkingsfabriek. ‘Vroeger moest ik naar Besançon en Louhans reizen voor de verwerking. Het hebben van een eigen werkplaats was een enorm voordeel voor mijn middelgrote bedrijf’, vertelt de slakkenkweker. ‘Als je in je eentje zo’n bedrijf wilt runnen, is een kwekerij met een oppervlakte van 600 m² voor een jaarlijkse productie van 200.000 slakken voldoende. Vanaf nu heb ik geen ontwikkelingsprojecten meer op de agenda staan. Het belangrijkste is om mijn bedrijf, met alle activiteiten die daarbij horen, voort te zetten.’

De kweek

In 2019 heeft Martine Belin besloten om te stoppen met de kweekfase, die in haar ogen te beperkend is geworden. ‘Er zijn allerlei omstandigheden in de slakkenkweek die we niet in de hand hebben, zoals klimatologische risico’s. Voortplanting is een heel grillige fase, en daardoor een bron van extra stress. Wij lijden aanzienlijke verliezen wanneer het bijvoorbeeld slecht weer is. Dit jaar zijn zelfs de gerenommeerde kwekerijen niet in staat om babyslakken te leveren,’ legt Martine Belin uit. Zij heeft ervoor gekozen om babyslakken te kopen van verschillende kweekleveranciers. Om het hoofd te bieden aan de steeds grilliger weersomstandigheden, denkt Martine erover om over te stappen op iets anders naast haar slakkenkwekerij. ‘Met de opeenvolgende hittegolven hebben sommige kwekers veel verloren,’ legt ze uit. ‘In onze branche wordt nu gesproken om over te stappen op meer geschiktere slakken die beter tegen hitte kunnen of soorten die juist water, schaduw en koelte op prijs stellen.’ Door al deze ontwikkelingen is Martine Belin begonnen met het telen van aardperen, een plant die volgens haar aan haar verwachtingen zou voldoen.

100% lokaal

Martine Belin koopt bij verschillende leveranciers babyslakken van maximaal een week oud. Eenmaal op haar kwekerij, zorgt zij voor de kweek van de slakken door de groeicyclus van de weekdieren, die in de open lucht worden grootgebracht, dagelijks te volgen. De tweede fase is de oogst, die in september plaatsvindt. Daarna volgt de verwerking in haar eigen fabriek, dat tot januari duurt. In deze belangrijke tijd van het jaar, doet ze een beroep op twee seizoenarbeiders om haar te helpen. De productie en bereiding gebeurt uiteraard op traditionele wijze: Slakken in de schelp, in een bouillon, in een Bourgondische saus, met Vieux Marc, in eendenvet of in een slakkenmarinade zijn de voornaamste recepten die ter plaatse, op de slakkenboerderij van Barnay, worden bereid. Martine Belin verkoopt haar producten rechtstreeks vanaf de boerderij, maar ook op herfstmarkten, traditionele markten en kerstmarkten. Zij levert ook aan de horeca, waarnaar vooral in juli en augustus veel vraag is. Je kunt haar boerderij ook bezoeken.

De gegevens

Slakkenkwekerij : L’Escargot Morvandiau

Productie en bereiding van slakken

Leiding: Martine Belin

1, rue de l’Ouche de Velay

Lieu-dit ” Barnay Dessus ” – 71540 Barnay

Tel: 03 85 52 26 45 of 06 31 89 03 51

E-mail: contact@escargot-morvandiau.fr

Site : www.escargot-morvandiau.fr

Activiteiten: Kweken en verwerken van slakken, rechtstreekse verkoop op de boerderij en toeristische bezoeken, verkoop op markten en beurzen. Directe verkoop op afspraak.

L’Escargot Morvandiau heeft het label “Parc du Morvan” en het merk “Morvan Nature et Talents” gekregen. De slakken worden uitsluitend gevoed met planten die in de Morvan groeien en een supplement van granen van een regionale coöperatie.

Aart Sierksma

Bron: Sept ans après, Martine Belin croit encore en l’Escargot morvandiau [Michel Sookhoo]

567 keer bekeken

Charles en Lilian Schneider hebben vier Joodse kinderen gered

 

In 2019 kregen Charles Schneider, directeur van de Creusot-fabrieken, en zijn vrouw Lilian de onderscheiding: Justes parmi les Nation, omdat zij vier Joodse kinderen van deportatie hadden gered. Naar aanleiding van de herdenking van l’Appel du 18 juin kijken we terug op een verhaal dat 70 jaar geheim bleef. (L’Appel du 18 juin is de eerste toespraak van Generaal de Gaulle op de BBC-radio in Londen op 18 juni 1940. De Gaulle riep alle Fransen op om de strijd tegen Duitsland voort te zetten).

Schneider

Deze naam is sterk verbonden met de industriële geschiedenis van Frankrijk. En op dit moment maken de Schneiders opnieuw deel uit van de geschiedenis, maar om een heel andere reden. Charles Schneider (Le maître de forges) en zijn vrouw Lilian, een actrice uit de stomme film, zijn in 2019 postuum opgenomen in het Pantheon van de Justes parmi les Nation. Waarom? Zij hebben vier Joodse kinderen van deportatie in 1944 gered door hen te verbergen in Ferrière-sous-Jougne (Doubs) aan de Zwitserse grens. Het heeft meer dan zeventig jaar geduurd voordat dit verhaal aan het licht kwam en daarna nog vijf jaar voor het Yad Vashem comité om Charles en Lilian te erkennen als Justes parmi les Nation.

Het waren de kinderen zelf, nu meer dan 80 jaar oud, die de stappen ondernamen voor het nageslacht van de Schneiders. Twee van hen, Joseph en Georges Tunchband, zijn nog in leven. Ze wonen in en rond Parijs.

Lilian vond valse katholieke doopbewijzen

Dominique Schneider, een van de dochters van Charles en Lilian, hielp hen documenten en getuigenissen te verzamelen om het verhaal te reconstrueren. ‘Ik heb dit verhaal best vaak gehoord,’ zegt Dominique Schneider, een schrijfster geboren in 1942. ‘Mijn moeder nam de vier jongens mee naar Drancy met valse doopcertificaten.’

Maar hoe wist Lilian Schneider van de vier kinderen?

In 1939 had mijn moeder besloten een opvangcentrum in Marly-le-Roi (regio Île-de-France) op te richten voor kinderen van wie de ouders hen niet konden houden. Onder hen was een Joods kind, Émile Tunchband, die later met zijn broers door mijn ouders werd gered. Toen het huis door de Duitsers werd gevorderd ging mijn moeder met de kinderen op uittocht naar Auvergne. Ze werd vergezeld door mijn vader. Kort daarna werden de kinderen teruggebracht naar hun ouders. Maar mijn moeder hield ze altijd in de gaten. In februari 1944 hoorde Lilian van verzetsstrijders dat de familie Tunchband, de moeder en vier kinderen, zou worden opgepakt.’

De Schneiders namen de kinderen mee naar een dorp

Vanaf dat moment kwam mijn moeder opnieuw in actie, valse katholieke doopcertificaten onder haar arm. De vier kinderen werden naar het klooster in Ferrière-sous-Jougne gebracht. Ze werden niet allemaal op hetzelfde moment meegenomen. Mijn vader zorgde voor de twee kleinsten,’ legt de schrijfster uit.

Omdat Le Creusot onder Duitse bezetting viel, gaven de Schneiders er de voorkeur aan de kinderen mee te nemen. Zij werden aan het einde van de oorlog herenigd met hun vader Benjamin, die bakker in Parijs was. Hun moeder, Clara, is op 10 februari 1944 naar Auschwitz gedeporteerd, waar zij stierf.

Ik heb dit verhaal altijd bij me gedragen en ik kan je zeggen dat ik altijd erg trots op m’n ouders was. Mijn vader heeft vanaf het begin van de oorlog in Creusot in het verzet gezeten. Emile Tunchband, een van de vier kinderen die mijn moeder als eerste ontmoette, is altijd een goede vriend van de familie gebleven tot aan zijn dood in 2006.

De ceremonie vond plaats in september 2020 in het Yad Vashem centrum in Parijs.
(Yad Vashem of Jad Wasjem is de officiële staatsinstelling van Israël voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de Holocaust en de redders van Joden. De instelling is gevestigd in Jeruzalem).74 jaar na de redding van de kinderen. De Schneiders laten met deze actie een ander facet van zichzelf zien. Minder paternalistisch en meer humanistisch.

Wat is er met de kinderen gebeurd?

Joseph, Georges, Emile en Lionel Tuchband zijn ondergedoken gebleven tot het eind van de oorlog. Twee van hen zijn gestorven, Emile en Lionel. Joseph en Georges wonen nu in de regio Parijs. Emile, geboren in 1933, onderhield zijn hele leven sterke banden met de familie Schneider. Hij studeerde aan de Ecole des Beaux-Arts en werkte onder auspiciën van Marc Chagall aan de hervorming van het plafond van de Parijse Opera. Hij verliet Europa en verhuisde in 1956 naar Brazilië en vestigde zich in Taubaté. Hij overleed in São Paulo in 2006. Zijn dochter, Isabelle Tuchband, is een beroemde Frans-Braziliaanse kunstenares.

Charles Schneider overleed in 1960 en zijn vrouw Lilian in 1982.

Aart Sierksma

Bron: Charles et Lilian Schneider ont sauvé quatre enfants juifs [Justine Mallard]

242 keer bekeken

Villa Léonie in Marcigny

De toeristen keren geleidelijk terug naar Villa Léonie, maar de gezondheidscrisis heeft zijn sporen nagelaten. Valérie Challine, eigenares van het pand sinds 1997, wil het gebouw in de rue de Borchamp een nieuw leven inblazen.

Eindelijk waren daar vorige week dan weer de eerste huurders. Voor Valérie Challine was het wel even wennen. ‘Vorig jaar hebben we slechts vijf keer iets kunnen verhuren tegen 35 gasten in 2019. Het trekt langzaam weer een beetje aan. Voor de komende zomer is het nog wel op eieren lopen, we moeten nog maar afwachten welke versoepelingen er gaan komen en welke mogelijke maatregelen nog genomen worden, maar we geloven er nu wel in dat het goed gaat komen.’

Bedrijfstoerisme

Gelukkig is er ook wel iets goeds te melden, al had Valérie grote twijfels over het voortbestaan van haar passie. ‘Ik heb regelmatig gedacht om de gîte voorgoed te sluiten.’ Valerie Challine woont zelf in het huis naast de Villa. De hele periode tijdens de lockdown heeft ze daar gezeten. ‘Ik kon ook niet veel anders doen, het was alsof ik een kapitein was aan boord van een schip in gevaar. Uiteindelijk heb ik het volgehouden en besloten om door te gaan. De aanwezigheid van mijn zoon, die sinds drie jaar in Marcigny woont, heeft me erg geholpen. De lockdown was natuurlijk voor iedereen een ingewikkelde periode en als je in de problemen zit is het niet zo moeilijk om iets stoms uit te halen. Villa Léonie heeft gelukkig nog steeds een grote uitstraling met een vaste klantenkring en heeft al vele stormen doorstaan.’

Tijdens de lockdown heeft de eigenares van de Villa allerlei nieuwe ideeën ontwikkeld met de bedoeling een frisse wind te laten waaien door het etablissement: ‘Wij gaan proberen het zakentoerisme te ontwikkelen. Het huis heeft een paar behoorlijke troeven in handen. We denken aan seminars voor bedrijven met een tiental personen. Het is hier heerlijk rustig, midden in het groen en de muren hebben geen oren. Wij werken bijvoorbeeld al heel lang samen met Emile Henry. (Bak- en braadpannen gemaakt van Bourgondische klei en bekend bij chef-koks over de hele wereld). Het bedrijf ontvangt hier soms zijn buitenlandse distributeurs.’

Valerie Challine heeft de expertise van Romain Bolis ingehuurd. ‘Ik heb tien jaar in Parijs in het bedrijfstoerisme gewerkt. Ik zit dus al een tijdje in de zakenwereld. We zullen de juiste formule moeten vinden, maar ik ben ervan overtuigd dat deze nieuwe vorm van B&B-beheer een succes kan worden. Het idee zou zijn om een structuur op te zetten en een tussenpersoon te zijn tussen de gîte en de klanten’, legt de 35-jarige voormalige Parijzenaar uit. Het staat allemaal nog in de kinderschoenen, maar ik zie er wel brood in.’

Een nieuwe koers

Voor de eigenaar van de Villa lijken zich andere horizonten te openen: ‘Het is mijn bedoeling om een team samen te stellen dat de gîte gaat leiden, al blijf ik wel financieel aan het roer staan. Mijn uiteindelijke plan is om terug te keren naar Parijs. Ik heb al verschillende levens gehad en ik denk dat ik er nog één of twee over heb. Voor mij is het komende jaar een overgangsjaar. Aan het eind van dit jaar wil ik me, ijs en weder dienende, terugtrekken uit Villa Léonie.’

Aart Sierksma

Bron: À Marcigny un vent de changement souffle sur la Villa Léonie [ Corentin Murat]

371 keer bekeken

Alphonse de Lamartine

Op 15 mei werd een krans met bloemen op het graf van Alphonse de Lamartine gelegd. De auteur van Je suis de la couleur de ceux qu’on persécute (Ik kom op voor hen die vervolgd worden) en van het gedicht Toussaint Louverture, ondertekende op 27 april 1848 het decreet dat een einde maakte aan de treurige geschiedenis van de slavernij.

(Je suis de la couleur de ceux qu’on persécute sans aimer, sans haïr les drapeaux différents, partout où l’homme souffre il me voit dans ses rangs. Plus une race humaine est vaincue et flétrie, plus elle m’est sacrée et devient ma patrie. – Une citation d’Alphonse de Lamartine).

Christiane Mathos, gemeenteraadslid van Montceau-les-Mines, afgevaardigde voor het project ‘Herdenking van de afschaffing van de slavernij’ en voorzitter van de vereniging van Amis des Antilles, heeft samen met Thomas Loisier, het jongste gemeenteraadslid van Saint-Point de krans gelegd.

Lamartine, ondertekenaar van het decreet van 27 april 1848

De politicus en dichter De Lamartine was een van de leiders in Frankrijk voor de afschaffing van de slavernij. De afgevaardigde van Mâcon leidde ook de politieke strijd in de Assemblée Nationale, door belangrijke toespraken te houden ten gunste van de afschaffing. Deze week werd hij geëerd, als ondertekenaar van het decreet van 27 april 1848, dat de definitieve afschaffing van de slavernij in de Franse koloniën afkondigde.

De naam van de schrijver is ook verbonden aan een dramatisch gedicht in vijf bedrijven, dat hij de titel Toussaint Louverture gaf. Toussaint Louverture was een afstammeling van slaven die een van de leiders van de Haïtiaanse revolutie werd en een figuur van de abolitionistische beweging. (Abolitionisme is het streven naar afschaffing van de slavernij. In de 18e eeuw ontstonden bewegingen die ijverden voor de afschaffing van de slavernij, zoals de Société des amis des Noirs in Frankrijk. In de 19e eeuw volgden onder meer de Anti-Slavery Society in het Verenigd Koninkrijk en de Société antiesclavagiste de Belgique in België).

Alle mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren

De plechtigheid in Saint-Point vormt de afsluiting van de week van het Festival Outre-Mer en Bourgogne, dat van 7 tot 16 mei werd gehouden. In Frankrijk is 10 mei sinds 2006 de nationale herdenkingsdag voor de herinnering aan de slavenhandel, de slavernij en de afschaffing daarvan. ‘Wij vergeten niet de boodschap van Frankrijk aan de wereld van twee eeuwen geleden: Alle mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren, zoals het staat in de universele verklaring van de rechten van de mens’, zeggen Claude Guisard en Pierre-Yves Quelin, raadsleden van Saint-Point.

Universele Verklaring van de Rechten van de Mens

  1. Iedereen wordt vrij en met gelijke rechten geboren.

  2. De mensenrechten gelden voor wie je maar bent, waar je ook bent.

  3. Je hebt recht op leven, vrijheid en veiligheid.

  4. Slavernij is verboden.

11 miljoen mensen gevangen genomen

Meer dan 11 miljoen mannen, vrouwen en kinderen werden van de 15e tot de 19e eeuw in Afrika gevangen genomen en tot slaaf gemaakt om onder barre omstandigheden te werken op koloniale boerderijen in Amerika.

Saint-Point – Herdenking van de slachtoffers en de helden

Nooit zullen we in staat zijn om de wereld van voor de slavernij te herstellen. Het was Aimé Césaire die dit zei en ons eraan herinnerde dat wat gebeurd is, onherstelbaar is’, citeerde Claude Guisard, afgevaardigde van Saint-Point. ‘Wij zullen de slachtoffers van de slavernij nooit vergeten, net als de helden die streden tegen de slavernij.’

Deze herdenking is ingesteld door minister Taubira in 2001 (de Taubira-wet). Het Festival Outre-Mer en Bourgogne verenigt een twaalftal gemeenten van het departement. ‘Want Saône-et-Loire is de bakermat van de afschaffing van de slavernij’, zegt Christiane Mathos, voorzitter van de Vrienden van de Antillen, de organisator van het Festival.

De Strijders tegen de Slavernij

Wij zouden op een dag een onderscheiding kunnen instellen, zoals er ook onderscheidingen zijn voor mensen die hun leven in de waagschaal stelden om joden te redden’, stelt de afgevaardigde Rémy Rebeyrotte voor. Voor rechtvaardige mensen zoals Alphonse de Lamartine, of Jean-Philippe Saclier, burgemeester van Toulon-sur-Arroux in 1789, die streden voor de afschaffing van de slavernij.

Aart Sierksma

Bron: Raviver la mémoire de Lamartine, partisan de l’abolition de l’esclavage [Frederic Renaud]

493 keer bekeken